Alkohole, których dziś prawie nikt już nie robi
Jeszcze 80–100 lat temu w wielu polskich domach stały całe półki z nalewkami. Każda pora roku oznaczała inne owoce, zioła i przyprawy, z których powstawały domowe alkohole. W zeszytach kuchennych można było znaleźć dziesiątki przepisów – od słodkich nalewek owocowych po bardzo wytrawne, ziołowe mikstury.
Dziś większość z nich prawie zniknęła z domowej produkcji alkoholu. Zastąpiły je prostsze przepisy na wiśniówkę czy malinówkę. Tymczasem wiele dawnych nalewek ma wyjątkowy smak i historię.
Poniżej znajdziesz siedem nalewek, które kiedyś były bardzo popularne, a dziś robi je już niewiele osób.
Nalewka z zielonych orzechów (orzechówka)
Orzechówka to jedna z najbardziej charakterystycznych nalewek w dawnej polskiej tradycji. Robi się ją z niedojrzałych, zielonych orzechów włoskich, które zbiera się zazwyczaj pod koniec czerwca, zanim skorupa w środku zdąży stwardnieć.
Właśnie wtedy orzechy mają najwięcej aromatu i naturalnych olejków, które nadają nalewce bardzo intensywny smak. Po zalaniu alkoholem owoce bardzo szybko barwią nalewkę na ciemny, niemal czarny kolor.
Smak orzechówki jest dość specyficzny – lekko gorzkawy, z nutami korzennymi i wyraźnym aromatem orzecha. Dawniej była traktowana nie tylko jako alkohol, ale też jako domowy środek wspomagający trawienie.
Typowy sposób przygotowania wygląda następująco:
-
zielone orzechy kroi się na ćwiartki lub plastry
-
zasypuje cukrem albo zalewa miodem
-
po kilku dniach zalewa spirytusem lub mocną wódką
-
całość odstawia się w ciemne miejsce na kilka miesięcy
Najlepszy smak orzechówka osiąga dopiero po około roku leżakowania.
Nalewka z jarzębiny
Jarzębina przez wiele lat była jednym z najczęściej wykorzystywanych owoców do produkcji nalewek. Dziś rzadko się o niej pamięta, mimo że rośnie praktycznie wszędzie – w parkach, przy drogach czy na skrajach lasów.
Świeża jarzębina jest bardzo cierpka i gorzka, dlatego owoce zbiera się dopiero po pierwszych przymrozkach. Mróz powoduje rozkład części substancji odpowiadających za goryczkę i dzięki temu owoce stają się łagodniejsze w smaku.
Jeśli nie ma jeszcze mrozów, można po prostu włożyć owoce na kilka dni do zamrażarki – efekt będzie bardzo podobny.
Nalewka z jarzębiny ma charakterystyczny smak:
-
lekko wytrawny
-
delikatnie gorzkawy
-
bardzo aromatyczny
Po kilku miesiącach dojrzewania nabiera głębokiego, rubinowego koloru i staje się znacznie łagodniejsza. W dawnych czasach często podawano ją jako alkohol deserowy lub dodatek do cięższych potraw.
Nalewka z pigwy
Pigwa to jeden z najbardziej aromatycznych owoców, jakie można wykorzystać do produkcji nalewek. Choć z zewnątrz przypomina nieco małe jabłko lub gruszkę, jej smak jest znacznie bardziej intensywny i kwaśny.
Świeże owoce pigwy są bardzo twarde i praktycznie niejadalne na surowo, ale po maceracji w alkoholu uwalniają ogromną ilość aromatu.
Nalewka z pigwy wyróżnia się:
-
intensywnym cytrusowym zapachem
-
wyraźną kwasowością
-
bardzo świeżym smakiem
Dzięki temu często dodaje się ją w niewielkich ilościach do herbaty, deserów albo innych nalewek.
Najczęściej owoce kroi się w cienkie plasterki, zasypuje cukrem i dopiero po kilku dniach zalewa alkoholem. W tym czasie pigwa puszcza dużo soku, który stanowi bazę nalewki.
Nalewka piołunowa
Nalewki ziołowe były kiedyś bardzo popularne, a jedną z najbardziej charakterystycznych była właśnie nalewka piołunowa. Piołun to roślina o bardzo intensywnym, gorzkim smaku i mocnym aromacie.
W małych ilościach działa pobudzająco na układ trawienny, dlatego dawniej często podawano ją jako aperitif przed posiłkiem.
Nalewka piołunowa ma:
-
wyraźny ziołowy aromat
-
mocno gorzki smak
-
lekko korzenny charakter
Do jej przygotowania używa się niewielkiej ilości suszonego piołunu, ponieważ zbyt duża ilość może sprawić, że nalewka stanie się trudna do picia.
Często dodaje się też inne przyprawy, takie jak:
-
anyż
-
kolendra
-
skórka cytrusowa
Dzięki temu smak staje się bardziej złożony.
Nalewka różana
Nalewka z płatków róży była szczególnie popularna w dawnych dworach i bogatszych domach. Do jej przygotowania wykorzystywano intensywnie pachnące odmiany róż ogrodowych, które nadawały trunkowi charakterystyczny aromat i delikatny, lekko słodki smak.
Przygotowanie takiej nalewki nie jest trudne, ale wymaga świeżych płatków róż oraz odrobiny cierpliwości. Najczęściej zbiera się świeże płatki, które następnie zasypuje się cukrem i pozostawia na kilka dni. W tym czasie płatki zaczynają puszczać sok, tworząc aromatyczny syrop będący podstawą nalewki. Dopiero wtedy dodaje się alkohol, najczęściej spirytus lub mocną wódkę.
Gotowa nalewka różana ma kilka charakterystycznych cech:
-
bardzo intensywny, kwiatowy aromat
-
delikatny i lekko słodki smak
-
piękny złoto-różowy kolor
Jest znacznie subtelniejsza niż klasyczne nalewki owocowe, dlatego często podaje się ją w małych kieliszkach jako alkohol deserowy.
Po kilku miesiącach dojrzewania warto przelać nalewkę do eleganckich butelek, które pozwolą jej spokojnie leżakować i zachować pełnię aromatu. W sklepie można znaleźć wiele różnych kształtów i pojemności, dlatego łatwo dobrać szkło dopasowane do własnych nalewek – zobacz dostępne butelki na nalewki. W ofercie dostępne są zarówno małe buteleczki na prezenty, jak i większe butelki o pojemności 500 ml czy nawet 1 litr.
Dzięki odpowiedniemu przechowywaniu nalewka różana może dojrzewać nawet przez kilka lat, a z czasem jej aromat staje się jeszcze bardziej intensywny i złożony.
Nalewka kminkowa
Kminek jest przyprawą, która od wieków była wykorzystywana nie tylko w kuchni, ale również w produkcji alkoholi. Nalewka kminkowa była szczególnie popularna w Europie Środkowej i Wschodniej.
Jej smak jest bardzo charakterystyczny – korzenny, lekko pikantny i wyraźnie aromatyczny.
Nalewkę przygotowuje się zazwyczaj poprzez macerację nasion kminku w alkoholu przez kilka tygodni. Czasami dodaje się też niewielką ilość:
-
anyżu
-
kopru włoskiego
-
kolendry
Dzięki temu powstaje trunek o bardziej złożonym aromacie.
Nalewka kminkowa była często podawana po ciężkich posiłkach, ponieważ kminek wspomaga trawienie.
Nalewka z mniszka lekarskiego
Mniszek lekarski, czyli popularny „mlecz”, był kiedyś bardzo cenioną rośliną w domowej kuchni. Wykorzystywano go do produkcji syropów, miodów, a także nalewek.
Do przygotowania nalewki używa się głównie świeżych, żółtych kwiatów zbieranych wiosną. Najlepiej robić to w słoneczny dzień, gdy kwiaty są całkowicie rozwinięte.
Kwiaty zalewa się alkoholem lub najpierw przygotowuje z nich syrop, który później miesza się ze spirytusem.
Nalewka z mniszka ma:
-
delikatny miodowy aromat
-
lekko ziołowy smak
-
jasny, złoty kolor
Choć dziś jest rzadko spotykana, dawniej była bardzo popularna jako lekki alkohol wiosenny.
Dlaczego warto wrócić do dawnych nalewek
Wiele zapomnianych nalewek ma ogromną zaletę – wykorzystują składniki, które można łatwo znaleźć w naturze lub w ogrodzie. Dzięki temu robienie ich jest nie tylko prostsze, ale też bardziej sezonowe.
Dodatkowo stare przepisy często zakładają długie dojrzewanie alkoholu, co sprawia, że smak staje się znacznie bardziej złożony i głęboki.
Domowe nalewki mogą dojrzewać nawet kilka lat, a z czasem ich aromat tylko się poprawia.
Sprzęt, który przyda się do robienia nalewek!
Do przygotowania domowych nalewek nie potrzeba skomplikowanego sprzętu, ale kilka rzeczy zdecydowanie ułatwia pracę:
-
duże słoje lub balony do maceracji owoców
-
lejki i filtry do klarowania nalewki
-
butelki do przechowywania gotowego alkoholu
-
korki lub zamknięcia do butelek
Dzięki odpowiednim naczyniom nalewki mogą spokojnie dojrzewać przez wiele miesięcy, zachowując pełnię aromatu.
